ابریشم

ابریشم چیست؟

معرفی کامل الیاف ابریشم، منبع تولید، ویژگی‌ها و کاربردها

ابریشم یکی از ارزشمندترین الیاف طبیعی جهان است؛ الیافی که توسط لارو بید توت (کرم ابریشم) در مرحله‌ی تشکیل پیله تولید می‌شود. واژه‌ی «ابریشم» هم به الیاف طبیعی حاصل از پیله و هم به پارچه‌ی بافته‌شده از این الیاف اطلاق می‌شود.

هرچند برخی حشرات مانند مورچه‌ها، انواع زنبورها و بعضی عنکبوت‌ها نیز پیله می‌سازند، اما تنها پیله‌ی بید توت است که در صنعت نساجی کاربرد دارد.

تاریخچه و تصویر ذهنی از ابریشم

نام ابریشم همواره یادآور تمدن‌های کهن شرق آسیا و تصاویری از پارچه‌های لطیف، نازک و درخشان پوشیده بر تن بانوان شرق دور است. این پارچه‌ی باستانی، از دوران شکوه و سقوط امپراتوری‌ها گذشته و همچنان جایگاه ویژه‌ای در دنیای مد و نساجی دارد.

اما علت این ماندگاری و جذابیت چیست؟ پاسخ در ساختار طبیعی الیاف و شیوه‌ی منحصربه‌فرد تولید آن نهفته است.

فرایند تولید ابریشم

از پرورش کرم تا دستیابی به نخ ابریشم

1) پرورش کرم ابریشم

در مزارع کشورهای شرقی و برخی مناطق نزدیک، بیدهای بالغ روی کاغذهای مخصوص تخم‌گذاری می‌کنند. لاروها پس از خروج از تخم، از برگ تازه‌ی درخت توت تغذیه می‌کنند.

2) ساخت پیله

پس از حدود یک ماه رشد، لارو که چندین برابر بزرگ‌تر شده است، شروع به ترشح مایع ابریشم از دو غده‌ی خود می‌کند. این مایع با تماس هوا سخت می‌شود و پیله‌ای کامل را تشکیل می‌دهد.

هر پیله اگر باز شود، به یک رشته‌ی پیوسته به طول حدود یک مایل (۱.۶ کیلومتر) تبدیل می‌شود.

3) استخراج الیاف

پیله‌ها برای نرم شدن الیاف در آب داغ قرار داده می‌شوند. سپس پیچش قابل توجه آن‌ها باز شده و رشته‌ی بلند ابریشم خارج می‌شود.

از آنجا که رشته‌ی منفرد ابریشم بسیار نازک است، چند رشته را به هم می‌تابند تا نخ مستحکم و قابل استفاده حاصل شود.

4) حفظ نسل

برخی پیله‌ها باز نمی‌شوند تا بید بالغ از آن خارج شود و نسل بعدی کرم‌ها تولید گردد.

ویژگی‌های منحصربه‌فرد ابریشم

ترکیبی از ظرافت، درخشندگی، استحکام و راحتی این الیاف را به یکی از محبوب‌ترین مواد نساجی تبدیل کرده است.

1) ظاهر درخشان

سطح الیاف ابریشم صاف است و نور را بازتاب می‌دهد؛ همین موضوع باعث درخشندگی طبیعی و ایجاد طیف رنگی زیبا می‌شود.

2) لطافت و نرمی

ابریشم کاملاً لطیف، نرم و غیرلغزنده است و حس لوکس و خوشایندی روی پوست ایجاد می‌کند.

3) قابلیت رنگ‌پذیری بالا

این الیاف رنگ را به‌خوبی جذب می‌کند و در نتیجه در تناژهای رنگی متنوع و بسیار درخشان تولید می‌شود.

نکات مهم نگهداری و دوام

ابریشم با وجود زیبایی و ارزش بالا، نیازمند مراقبت ویژه است:

کشش کم: بافت آن انعطاف‌پذیری کمی دارد و اگر کشیده شود، حالت کش‌آمده باقی می‌ماند.
حساسیت به تعرق: عرق بدن باعث رنگ‌بَری و کمرنگ شدن پارچه می‌شود.
آسیب‌پذیری در برابر نور مستقیم: تابش طولانی خورشید، الیاف را ضعیف و شکننده می‌کند.
خطر حشرات: به دلیل طبیعی بودن الیاف، ممکن است مورد حمله‌ی حشرات قرار گیرد.